1 <?xml version='1.0' encoding='UTF-8' ?>
2 <!DOCTYPE manualpage SYSTEM "./style/manualpage.dtd">
3 <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="./style/manual.tr.xsl"?>
4 <!-- English Revision: 712041:1037244 (outdated) -->
5 <!-- =====================================================
6 Translated by: Nilgün Belma Bugüner <nilgun belgeler.org>
7 Reviewed by: Orhan Berent <berent belgeler.org>
8 ========================================================== -->
11 Licensed to the Apache Software Foundation (ASF) under one or more
12 contributor license agreements. See the NOTICE file distributed with
13 this work for additional information regarding copyright ownership.
14 The ASF licenses this file to You under the Apache License, Version 2.0
15 (the "License"); you may not use this file except in compliance with
16 the License. You may obtain a copy of the License at
18 http://www.apache.org/licenses/LICENSE-2.0
20 Unless required by applicable law or agreed to in writing, software
21 distributed under the License is distributed on an "AS IS" BASIS,
22 WITHOUT WARRANTIES OR CONDITIONS OF ANY KIND, either express or implied.
23 See the License for the specific language governing permissions and
24 limitations under the License.
27 <manualpage metafile="new_features_2_2.xml.meta">
29 <title>Apache 2.2’de Yeni olan Özellikler</title>
32 <p>Bu belgede Apache HTTP Sunucusunun 2.0 ve 2.2 sürümleri arasındaki
33 başlıca farklara değinilmiştir. 1.3 sürümüne göre yeni özellikler için <a
34 href="new_features_2_0.html">Apache 2.0’da Yeni olan Özellikler</a>
35 belgesine bakınız.</p>
39 <title>Çekirdekteki Gelişmeler</title>
43 <dd>Mevcut kimlik doğrulama ve yetkilendirme modüllerinin iç işleyişi
44 yeniden düzenlendi. Yeni <code>mod_authn_alias</code> modülü
45 (2.3/2.4 sürümlerinde kaldırılmıştır) belli kimlik doğrulama
46 yapılandırmalarını büyük oranda basitleştirebilir. Bu değişikliklerin
47 kullanıcıları ve modül yazarlarını nasıl etkilediğini öğrenmek için
48 <a href="#module">modül değişikliklerine</a> ve <a href="#developer"
49 >geliştirici değişikliklerine</a> bakabilirsiniz.</dd>
52 <dd><module>mod_cache</module>, <module>mod_cache_disk</module> ve
53 <code>mod_mem_cache</code> (2.3/2.4 sürümlerinde kaldırılmıştır)
54 modüllerinde büyük oranda değişikliğe gidilerek bunlar deneysel
55 olmaktan çıkarılıp üretim amaçlı modüller haline getirildiler.
56 <module>mod_cache_disk</module> tarafından kullanılan disk
57 alanının <program>htcacheclean</program> tarafından
58 düzenli aralıklarla temizlenebilmesi sağlandı.</dd>
61 <dd>Öntanımlı yapılandırma basitleştirildi ve modüler bir yapıya
62 kavuşturuldu. Sık kullanılan ortak özellikleri etkinleştirmekte
63 kullanılan yapılandırmalar gruplanarak bunların Apache ile gelmesi ve
64 ana sunucu yapılandırılırken yapılandırmaya kolayca eklenebilmesi
67 <dt>Nazikçe Durdurma</dt>
68 <dd><module>prefork</module>, <module>worker</module> ve
69 <module>event</module> MPM’leri artık <program>httpd</program>’yi <a
70 href="stopping.html#gracefulstop"><code>graceful-stop</code></a>
71 sinyali sayesinde nazikçe durdurabilmektedir.
72 <program>httpd</program> programının sonlandırılmasındaki gecikmelere
73 karşı bir önlem olarak, isteğe bağlı bir zaman aşımı belirtmeyi
74 mümkün kılan <directive
75 module="mpm_common">GracefulShutdownTimeout</directive> yönergesi
76 sayesinde sunum sürüyor olsa bile <program>httpd</program>
77 sonlandırılabilmektedir.</dd>
80 <dd>Yeni <module>mod_proxy_balancer</module> modülü ile
81 <module>mod_proxy</module> için yük dengeleme hizmetleri sağlanmış,
82 yeni <module>mod_proxy_ajp</module> modülü ile <a
83 href="http://jakarta.apache.org/tomcat/">Apache Tomcat</a> tarafından
84 kullanılan <em>Apache JServ Protokolünün 1.3 sürümü</em> için destek
87 <dt>Düzenli İfade Kütüphanesi Güncellemesi</dt>
88 <dd>Apache, <a href="http://www.pcre.org/">Perl uyumlu düzenli ifade
89 kütüphanesinin 5.0 sürümünü</a> (PCRE) içermektedir.
90 <program>configure</program> betiğinin <code>--with-pcre</code>
91 seçeneği sayesinde <program>httpd</program> programı PCRE destekli
92 olarak derlenebilmektedir.</dd>
95 <dd><module>mod_filter</module> çıktı süzgeç zincirinin devingen olarak
96 yapılandırılmasını sağlar. Süzgeçlerin herhangi bir istek veya yanıt
97 başlığına veya bir ortam değişkenine dayanarak koşullu olarak
98 yerleştirilmesini mümkün kılar ve bunu yaparken 2.0 mimarisindeki
99 sorunlu bağımlılıklar ve sıralama sorunlarının da üstesinden
102 <dt>Büyük Dosya (>2GB) Desteği</dt>
103 <dd><program>httpd</program> artık günümüzün 32 bitlik Unix
104 sistemlerinde bulunan 2 GB’lık büyük dosyaları destekleyecek tarzda
105 derlenebilmektedir. 2 GB’lık istek gövdelerine destek de ayrıca
109 <dd><module>event</module> MPM modülü sürekli bağlantı isteklerinin
110 işlenmesi ve bağlantıların kabul edilmesi için ayrı bir evre
111 kullanır. Sürekli bağlantı (keepalive) isteklerinin işlenmesi
112 geleneksel olarak httpd’nin buna bir <module>worker</module>
113 adamasını gerektirirdi. Bu adanmış <module>worker</module> bağlantı
114 zaman aşımına uğrayıncaya değin tekrar kullanılamazdı.</dd>
116 <dt>SQL Veritabanı Desteği</dt>
117 <dd><module>mod_dbd</module> modülü <code>apr_dbd</code> arayüzü ile
118 birlikte, ihtiyacı olan modüllere SQL desteği sağlar. Evreli MPM’ler
119 için bağlantı havuzlamasını destekler.</dd>
123 <section id="module">
124 <title>Modüllerdeki Gelişmeler</title>
127 <dd>Kimlik Doğrulama, Yetkilendirme ve Erişim Denetimi ile ilgili
128 modüller özetli kimlik doğrulamasına daha iyi destek sağlamak
129 amacıyla yeniden isimlendirildi. Örneğin, <code>mod_auth</code>
130 modülü şimdi <module>mod_auth_basic</module> ve
131 <module>mod_authn_file</module> diye iki modüle bölünmüştür.;
132 <code>mod_auth_dbm</code> modülünün ismi
133 <module>mod_authn_dbm</module> ve <code>mod_access</code> modülünün
134 ismi de <module>mod_authz_host</module> olarak değiştirilmiştir.
135 Ayrıca, belli kimlik doğrulama yapılandırmalarını basitleştirmek
136 üzere <code>mod_authn_alias</code> diye yeni bir modül vardır
137 (2.3/2.4 sürümlerinde kaldırılmıştır).
140 <dt><module>mod_authnz_ldap</module></dt>
141 <dd>Bu modül 2.0 sürümü <code>mod_auth_ldap</code> modülünün 2.2
142 <code>Authn/Authz</code> arayüzüne bir uyarlamasıdır. <directive
143 module="mod_authz_core">Require</directive> yönergesine LDAP
144 öznitelik değerlerinin ve karmaşık arama süzgeçlerinin kullanımı gibi
145 yeni özellikler eklenmiştir.</dd>
147 <dt><module>mod_authz_owner</module></dt>
148 <dd>Dosya sistemi üzerindeki dosyalara erişimi dosya sahibine göre
149 düzenleyebilmeyi sağlayan yeni bir modüldür.</dd>
151 <dt><module>mod_version</module></dt>
152 <dd>Çalışan sunucunun sürüm numarasına göre belli yapılandırma
153 bloklarını etkinleştirebilen bir modüldür.</dd>
155 <dt><module>mod_info</module></dt>
156 <dd>Apache tarafından çözümlenen haliyle yapılandırma yönergelerinin
157 gösterilmesini sağlayan yeni <code>?config</code> parametresini
158 ekler. Modül ayrıca, <code>httpd -V</code>’nin yaptığı gibi ek olarak
159 derleme bilgisini ve tüm istek kancalarının sırasını da gösterir.</dd>
161 <dt><module>mod_ssl</module></dt>
162 <!-- Need Info on SSLEngine Support? -->
163 <dd>TLS şifrelemesini HTTP/1.1 için güncelleyen <a
164 href="http://www.ietf.org/rfc/rfc2817.txt">RFC 2817</a> için destek
167 <dt><module>mod_imagemap</module></dt>
168 <dd><code>mod_imap</code> modülünün ismi yanlış anlamalara meydan
169 vermemek için <module>mod_imagemap</module> olarak değiştirildi.</dd>
173 <section id="programs">
174 <title>Programlardaki Gelişmeler</title>
176 <dt><program>httpd</program></dt>
177 <dd>Mevcut yapılandırmaya göre yüklenen modülleri listelemek için
178 <code>-M</code> diye yeni bir komut satırı seçeneği eklendi.
179 <code>-l</code> seçeneğinin aksine, bu seçenekle elde edilen liste
180 <module>mod_so</module> üzerinden yüklenen DSO’ları içerir.</dd>
182 <dt><program>httxt2dbm</program></dt>
183 <dd><directive module="mod_rewrite">RewriteMap</directive> yönergesinde
184 <code>dbm</code> eşlem türü ile kullanmak üzere metin girdilerden DBM
185 dosyaları üretmek için kullanılan yeni bir program.</dd>
189 <section id="developer">
190 <title>Modül Geliştirici Değişiklikleri</title>
192 <dt><glossary>APR</glossary> 1.0 Programlama Arayüzü</dt>
194 <dd>Apache 2.2’de APR 1.0 API kullanılmıştır. Kullanımı önerilmeyen
195 tüm işlevler ve simgeler <code>APR</code> ve
196 <code>APR-Util</code>’den kaldırılmıştır. Ayrıntılar için <a
197 href="http://apr.apache.org/">APR Sitesine bakınız</a>.</dd>
200 <dd>Dağıtımla gelen kimlik doğrulama ve yetkilendirme modüllerinin
201 isimleri aşağıdaki gibi değiştirildi:
203 <li><code>mod_auth_*</code> -> HTTP kimlik doğrulamasını
204 gerçekleştiren modüller.</li>
205 <li><code>mod_authn_*</code> -> Kimlik doğrulamasının artalanına
206 destek sağlayan modüller.</li>
207 <li><code>mod_authz_*</code> -> Yetkilendirmeyi (veya erişimi)
208 gerçekleştiren modüller.</li>
209 <li><code>mod_authnz_*</code> -> Kimlik doğrulama ve
210 yetkilendirmeyi birlikte gerçekleştiren modüller.</li>
212 Yeni kimlik doğrulama artalanının oluşturulmasını büyük oranda
213 kolaylaştıran yeni bir kimlik doğrulama artalanı sağlayıcı şeması
216 <dt>Bağlantı Hatalarının Günlüklenmesi</dt>
218 <dd>İstemci bağlantısında ortaya çıkan hataları günlüğe kaydetmek için
219 <code>ap_log_cerror</code> isminde yeni bir işlev eklendi. Böyle bir
220 durumda günlük kaydı istemcinin IP adresini içermektedir.</dd>
222 <dt>Deneme Yapılandırma Kancası Eklendi</dt>
224 <dd>Kullanıcı, <program>httpd</program>’yi sadece <code>-t</code>
225 seçeneği ile kullandığı takdirde özel kod icra edilmesini isteyen
226 modüllere yardımcı olmak üzere <code>test_config</code> diye yeni bir
227 kanca işlev eklendi.</dd>
229 <dt>Evreli MPM’lerin Yığıt Boyutunun Ayarlanması</dt>
231 <dd>Tüm evreli MPM’lerin yığıt boyutunu ayarlamak üzere <directive
232 module="mpm_common">ThreadStackSize</directive> isminde yeni bir
233 yönerge eklendi. Öntanımlı yığıt boyutunun küçük olduğu platformlarda
234 bazı üçüncü parti modüller tarafından buna ihtiyaç duyulmaktadır.</dd>
236 <dt>Çıktı süzgeçlerinde protokoller</dt>
238 <dd>Evvelce her süzgeç etkilediğini yanıt başlıklarının doğru olarak
239 üretilmesini sağlamak zorundaydı. Süzgeçler artık protokol yönetimini
240 <code>ap_register_output_filter_protocol</code> veya
241 <code>ap_filter_protocol</code> işlevi üzerinden
242 <module>mod_filter</module> modülüne devredebilmektedir.</dd>
244 <dt>İzleme kancası eklendi</dt>
245 <dd>İzleme kancası, modüllerin ana (tepe) süreçteki sıradan/zamanlanmış
246 işlerini yapacak modülleri etkinleştirir.</dd>
248 <dt>Düzenli ifade programlama aryüzü değişti</dt>
250 <dd><code>pcreposix.h</code> başlık dosyası artık yok; yerine
251 <code>ap_regex.h</code> dosyası geçti. Eski başlık dosyasınca ifade
252 olunan POSIX.2 <code>regex.h</code> gerçeklenimi şimdi
253 <code>ap_</code> isim alanı altında <code>ap_regex.h</code> başlık
254 dosyasındadır. <code>regcomp</code>, <code>regexec</code> gibi
255 işlevlerin yerine de artık <code>ap_regcomp</code>,
256 <code>ap_regexec</code> işlevleri geçerlidir.</dd>
258 <dt>DBD Arayüzü (SQL Veritabanı API)</dt>
260 <dd><p>Apache 1.x ve 2.0’da, modüller, SQL veritabanlarını kendileri
261 yönetebilmek için sorumluluğu alacak bir SQL artalanına ihtiyaç
262 duymaktadır. Her biri kendi bağlantısına sahip bir sürü modül
263 olduğunda bu yöntem çok verimsiz olabilmektedir.</p>
265 <p>Apache 2.1 ve sonrasında veritabanı bağlantılarını (evreli olsun
266 olmasın MPM’lerin eniyilenmiş stratejileri dahil) yönetmek için
267 <code>ap_dbd</code> arayüzü kullanılmıştır. APR 1.2 ve sonrasında ise
268 veritabanı ile etkileşim <code>apr_dbd</code> arayüzüyle
271 <p>Yeni modüllerin tüm SQL veritabanı işlemlerinde bu arayüzü
272 kullanmaları ÖNERİlir. Mevcut uygulamaların uygulanabildiği takdirde
273 hem kullanıcılarına önerilen bir seçenek olarak hem de şeffaf olarak
274 kullanmak üzere kendilerini güncellemeleri ÖNERİir.</p></dd>