1 <?xml version='1.0' encoding='UTF-8' ?>
2 <!DOCTYPE manualpage SYSTEM "./style/manualpage.dtd">
3 <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="./style/manual.tr.xsl"?>
4 <!-- English Revision: 926409 -->
5 <!-- =====================================================
6 Translated by: Nilgün Belma Bugüner <nilgun belgeler.org>
7 Reviewed by: Orhan Berent <berent belgeler.org>
8 ========================================================== -->
11 Licensed to the Apache Software Foundation (ASF) under one or more
12 contributor license agreements. See the NOTICE file distributed with
13 this work for additional information regarding copyright ownership.
14 The ASF licenses this file to You under the Apache License, Version 2.0
15 (the "License"); you may not use this file except in compliance with
16 the License. You may obtain a copy of the License at
18 http://www.apache.org/licenses/LICENSE-2.0
20 Unless required by applicable law or agreed to in writing, software
21 distributed under the License is distributed on an "AS IS" BASIS,
22 WITHOUT WARRANTIES OR CONDITIONS OF ANY KIND, either express or implied.
23 See the License for the specific language governing permissions and
24 limitations under the License.
27 <manualpage metafile="new_features_2_0.xml.meta">
29 <title>Apache HTTP Sunucusu 2.0’da Yeni olan Özellikler</title>
32 <p>Bu belgede Apache HTTP Sunucusunun 1.3 ve 2.0 sürümleri arasındaki
33 başlıca değişikliklerin bazılarına değinilmiştir.</p>
36 <seealso><a href="upgrading.html">1.3’ten 2.0’a Yükseltme</a></seealso>
39 <title>Çekirdekteki Gelişmeler</title>
42 <dt>Unix Evreleri</dt>
44 <dd>POSIX evreleri desteği olan Unix sistemlerinde Apache httpd, çok evreli
45 kipte çok süreçlilik şeklinde melez bir yapıda çalışır. Bu bir çok
46 bakımdan ölçeklenebilirliği arttırsa da bütün yapılandırmalarda
49 <dt>Yeni Paket Derleme Sistemi</dt>
51 <dd>Yeni kaynak paketi derleme sistemi <code>autoconf</code> ve
52 <code>libtool</code>’a dayalı olarak sıfırdan, yeni baştan yazıldı.
53 Böylece Apache httpd’nin paket yapılandırma sistemi diğer paketlerinkiyle
54 benzerlik kazanmış oldu.</dd>
56 <dt>Çok Sayıda Protokol Desteği</dt>
58 <dd>Apache HTTP Sunucusu artık çok sayıda protokol ile hizmet sunacak bir
59 alt yapıya sahiptir. Örneğin, <module>mod_echo</module> modülü bu
60 amaçla yazılmıştır.</dd>
62 <dt>Unix dışı platformalara daha iyi destek</dt>
64 <dd>Apache HTTP Sunucusu 2.0 sürümleri, BeOS, OS/2, Windows gibi Unix olmayan
65 platformlarda daha hızlı ve daha kararlı çalışacak duruma
66 getirilmiştir. Genelde iyi geliştirilmemiş olan dolayısıyla istenen
67 başarımı sağlayamayan POSIX taklit katmanlarının kullanımından
68 vazgeçilmiş, platforma özgü <a href="mpm.html">çok süreçlilik
69 modülleri</a> (MPM) ve Apache Taşınabilirlik Arayüzü (APR) sayesinde
70 bu platformlar artık kendi doğal programlama arayüzleriyle
71 gerçeklenir olmuştur.</dd>
73 <dt>Yeni Apache httpd Programlama Arayüzü</dt>
75 <dd>Modüller için kullanılan programlama arayüzü 2.0 sürümüyle önemli
76 değişikliklere uğramıştır. 1.3 sürümünde görülen modüllerle ilgili
77 sıralama/öncelik sorunlarının çoğu giderilmiştir. 2.0 sürümü bu
78 işlemleri daha bir özdevimli yapar olmuştur; daha fazla esneklik
79 sağlamak için artık kancalı modül sıralaması kullanılabilmektedir.
80 Ayrıca, arayüze, Apache HTTP Sunucususu çekirdeğini yamamaya gerek kalmadan
81 modüllerle sunucu yeteneklerinin arttırılabilmesini sağlayan yeni
82 çağrılar eklenmiştir.</dd>
86 <dd>IPv6’nın Apache Taşınabilirlik Arayüzü kütüphanesi tarafından
87 desteklendiği sistemlerde Apache httpd öntanımlı olarak IPv6 soketlerini
88 dinler. Bundan başka, <directive module="mpm_common"
89 >Listen</directive>, <directive module="core"
90 >NameVirtualHost</directive> ve <directive module="core"
91 >VirtualHost</directive> yönergelerinin IPv6 sayısal adres
92 dizgelerini desteklemesi sağlanmıştır.<br />Örnek: <code>Listen
93 [2001:db8::1]:8080</code></dd>
97 <dd>Apache httpd modülleri, artık, sunucuya teslim edilen veya sunucudan
98 teslim alınan içerik akımları üzerinde süzgeç gibi davranacak şekilde
99 yazılabilmektedir. Bu sayede, örneğin CGI betiklerinin çıktılarının
100 <module>mod_include</module> modülünün <code>INCLUDES</code> süzgeci
101 kullanılarak SSI yönergeleri için çözümlenmesi mümkündür. CGI
102 programlarının birer eylemci olarak davranması gibi,
103 <module>mod_ext_filter</module> modülü de harici programların birer
104 süzgeç olarak davranabilmesini mümkün kılar.</dd>
106 <dt>Çok Dilli Hata Yanıtları</dt>
108 <dd>Hata yanıtlarının tarayıcılara yönelik iletileri artık SSI
109 belgeleri kullanılarak çeşitli dillerde sağlanabilmektedir. Bunlar
110 ayrıca yönetici tarafından görünüş ve kullanışlılık tutarlılığı
111 bakımından kişiselleştirilebilmektedir.</dd>
113 <dt>Basitleştirilmiş Yapılandırma</dt>
115 <dd>Bazı yönergelerle ilgili kafa karışıklıkları giderilmiştir.
116 Bilhassa belli bir IP adresini dinlemek için kullanılan
117 <code>Port</code> ve <code>BindAddress</code> yönergeleri ile ilgili
118 karışıklığın önüne geçmek için sadece <directive module="mpm_common"
119 >Listen</directive> yönergesi yeterli olmaktadır. <directive
120 module="core">ServerName</directive> yönergesi ise sadece yönlendirme
121 ve sanal konak tanıma amacıyla sunucu ismi ve port belirtiminde
122 kullanılmaktadır.</dd>
124 <dt>Doğal Windows NT Unicode Desteği</dt>
126 <dd>Apache httpd 2.0, Windows NT üzerinde artık tüm dosya sistemi
127 kodlamalarında utf-8 kullanmaktadır. Bu destek, Windows 2000 ve
128 Windows XP dahil tüm Windows NT temelli sistemlere çok dillilik
129 desteğini sağlamak üzere mevcut Unicode dosya sistemine doğrudan
130 uyarlanır. <em>Dosya sisteminde makinenin yerel karakter kodlamasını
131 kullanan kullanan Windows 95, 98 ve ME için bu destek
134 <dt>Düzenli İfade Kütüphanesi Güncellemesi</dt>
136 <dd>Apache httpd 2.0’da <a href="http://www.pcre.org/">Perl uyumlu düzenli
137 ifade kütüphanesi</a> bulunur. Tüm düzenli ifadelerde artık çok daha
138 güçlü olan Perl 5 sözdizimi kullanılmaktadır.</dd>
143 <section id="module">
144 <title>Modüllerdeki Gelişmeler</title>
147 <dt><module>mod_ssl</module></dt>
149 <dd>Apache httpd 2.0’da yeni olan bu modül, OpenSSL tarafından sağlanan
150 SSL/TLS şifreleme protokollerine bir arayüzdür.</dd>
152 <dt><module>mod_dav</module></dt>
154 <dd>Apache httpd 2.0’da yeni olan bu modül, site içeriğinin destek ve bakımı
155 için HTTP dağıtık yazım ve sürüm yönetimi (DAV - Distributed
156 Authoring and Versioning) belirtimini gerçekler.</dd>
158 <dt><module>mod_deflate</module></dt>
160 <dd>Apache httpd 2.0’da yeni olan bu modül sayesinde ağ band genişliğinden
161 daha verimli yararlanabilmek için içeriğin sıkıştırılarak
162 gönderilmesini talep eden tarayıcıların desteklenmesi mümkün
165 <dt><module>mod_auth_ldap</module></dt>
167 <dd>Apache httpd 2.0.41’de yeni olan bu modül, HTTP temel kimlik
168 doğrulamasında kullanılan delillerin saklanması için LDAP
169 veritabanının kullanılabilmesini mümkün kılar. Kardeş modülü olan
170 <module>mod_ldap</module> ise bağlantı havuzlaması ve sonuçların
171 önbelleğe alınması ile ilgilenir.</dd>
173 <dt><module>mod_auth_digest</module></dt>
175 <dd>Paylaşımlı belleği kullanan süreçlere karşı oturum önbelleklemesi
176 için ek destek içerir.</dd>
178 <dt><module>mod_charset_lite</module></dt>
180 <dd>Apache httpd 2.0’da yeni olan bu deneysel modül, karakter kümesi
181 dönüşümleri veya kaydı için destek sağlar.</dd>
183 <dt><module>mod_file_cache</module></dt>
185 <dd>Apache httpd 2.0’da yeni olan bu modül, Apache HHP Sunucusu 1.3’teki
186 <code>mod_mmap_static</code> modülünün işlevselliğini içermenin
187 yanında buna önbellekleme yetenekleri de ekler.</dd>
189 <dt><module>mod_headers</module></dt>
191 <dd>Bu modül Apache httpd 2.0’da daha esnek hale getirilmiştir. Artık
192 <module>mod_proxy</module> tarafından kullanılan istek başlıkları
193 değiştirilebilmekte ve bunlar yanıt başlıklarına şartlı olarak
194 atanabilmektedir.</dd>
196 <dt><module>mod_proxy</module></dt>
198 <dd>Bu modül HTTP/1.1 uyumlu vekaleti daha güvenilir kılmak ve yeni
199 süzgeç alt yapısının getirilerinden de yararlanmak amacıyla yeni
200 baştan yazılmıştır. Bunun yanında, <directive module="mod_proxy"
201 type="section">Proxy</directive> bölümünün yeni hali vekil siteleri
202 desteklemek bakımından daha okunabilir (ve kendi içinde daha hızlı)
203 olması sağlanmıştır; <code><Directory "proxy:..."></code>
204 yapılandırması artık desteklenmemektedir. Modül,
205 <code>proxy_connect</code>, <code>proxy_ftp</code> ve
206 <code>proxy_http</code> şeklinde her biri belli bir protokolü
207 destekleyen ayrı modüllere bölünmüştür.</dd>
209 <dt><module>mod_negotiation</module></dt>
211 <dd>Yeni <directive module="mod_negotiation"
212 >ForceLanguagePriority</directive> yönergesi sayesinde istemciye
213 “Kabul edilebilir bir gösterim çeşidi yok” ya da “Çok sayıda seçim
214 belirtilmiş” yanıtını döndürmek yerine tüm durumlara uyan bir
215 sayfanın gönderilebilmesi sağlanmıştır. Bundan başka, uzlaşım ve
216 <code>MultiViews</code> algoritmaları daha tutarlı sonuçlar elde
217 etmek amacıyla elden geçirilmiş ve belge içeriği ile daha iyi eşleşen
218 yeni bir tür eşlem yapısı sağlanmıştır.</dd>
220 <dt><module>mod_autoindex</module></dt>
222 <dd>Dizin içeriklerinin özdevimli listelenmesi artık HTML tabloları
223 kullanılacak şekilde yapılandırılabilmektedir. Böylece sayfa daha iyi
224 biçemlenebilmekte, içerik daha hassas sıralanabilmekte, sürüm
225 numarasına göre sıralama yapılabilmekte ve dosya ismi kalıpları
226 kullanılarak sadece istenen içerik listelenebilmektedir.</dd>
228 <dt><module>mod_include</module></dt>
230 <dd>Yeni yönergeler, değiştirilecek SSI elemanları için öntanımlı
231 başlangıç ve bitiş etiketlerine izin vermekte, hataların ve zaman
232 biçemleme yapılandırmalarının SSI belgesinde değil ana yapılandırma
233 dosyasında bulunması mümkün olmaktadır. Düzenli ifadelerin gruplanmış
234 sonuçları (Perl düzenli ifade sözdizimi kullanılmaktadır)
235 <module>mod_include</module> modülünün <code>$0</code> ..
236 <code>$9</code> değişkenleri sayesinde kullanılabilmektedir.</dd>
238 <dt><module>mod_auth_dbm</module></dt>
240 <dd><directive module="mod_auth_dbm">AuthDBMType</directive> yönergesi
241 sayesinde artık çok sayıda DBM tarzı veritabanı türü
242 desteklenmektedir.</dd>